{"id":1996,"date":"2021-09-27T20:34:42","date_gmt":"2021-09-27T18:34:42","guid":{"rendered":"https:\/\/artylerzysci-sow.pl\/?p=1996"},"modified":"2021-09-27T20:34:42","modified_gmt":"2021-09-27T18:34:42","slug":"bem-ojczulek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/artylerzysci-sow.pl\/?p=1996","title":{"rendered":"Bem ojczulek …"},"content":{"rendered":"\n

Genera\u0142a J\u00f3zefa Bema W\u0119grzy nazywaj\u0105 \u2013 AP\u00d3 .<\/p>\n\n\n\n

Na prawym brzegu Dunaju w budapeszta\u0144skiej Budzie stoi czterometrowy pomnik naszego rodaka , artylerzysty\u00a0 – genera\u0142a J\u00f3zefa Bema. Genera\u0142 praw\u0105 r\u0119k\u0119 ma na temblaku a lew\u0105 wskazuje na most Ma\u0142gorzaty.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pomnik gen. J\u00f3zefa Bema w Budapeszcie upami\u0119tniaj\u0105cy w\u0119giersk\u0105 Wiosn\u0119 Lud\u00f3w 1848-1849.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Most Ma\u0142gorzaty ma w tej sytuacji tylko symboliczne znaczenie bowiem tw\u00f3rcom pomnika (J\u00e1nos Ist\u00f3k i Tibora M\u00fcller) chodzi\u0142o o most w miejscowo\u015bci Piski (obecnie w granicach Rumunii). To podczas bitwy pod Piski 9 lutego 1849 roku genera\u0142 Bem wyda\u0142 wyryty na pomniku rozkaz napisany w j\u0119zyku polskim:<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Odbior\u0119 most albo zgin\u0119! Naprz\u00f3d W\u0119grzy! Nie ma mostu, nie ma Ojczyzny!<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Wydarzenia kt\u00f3rym po\u015bwi\u0119cono pomnik mia\u0142y miejsce w czasie kulminacja rewolucyjnych wyst\u0105pie\u0144\u00a0 powsta\u0144czych Wiosny Lud\u00f3w 1848 roku. Powsta\u0144cy za\u017c\u0105dali reform, zniesienia pa\u0144szczyzny i swob\u00f3d obywatelskich. Przeciwstawi\u0142a si\u0119 temu zbrojnie monarchia wiede\u0144ska. Rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 krwawe zbrojne walki. Do znacznej bitwy dosz\u0142o wkr\u00f3tce po zako\u0144czonej pora\u017ck\u0105 wojsk w\u0119gierskich bitwie pod Sz\u00e1szv\u00e1ros. Wojska w\u0119gierskie licz\u0105ce 5,5 tys. \u017co\u0142nierzy zaj\u0119\u0142y pozycje za rzeczk\u0105 Stryg. 9 lutego 1894r. wojska w\u0119gierskie zaatakowa\u0142y wojska austriackie. W\u0119grzy odparli trzy natarcia\u00a0 austriackiej na most ale jego obrona by\u0142a zagro\u017cona. Z odsiecz\u0105 nadci\u0105gn\u0105\u0142 oddzia\u0142 dowodzone przez genera\u0142a Bema, kt\u00f3re uderzy\u0142y w centrum wojsk austriackich w okolicy wsi Piski. Austriakom uda\u0142o si\u0119 pocz\u0105tkowo odeprze\u0107 w\u0119gierskie natarcie jednak kolejny atak oddzia\u0142\u00f3w genera\u0142a Bema ostatecznie wypar\u0142 ich z mostu na drugi brzeg rzeki i zmusi\u0142 do odwrotu. Poleg\u0142o i odnios\u0142o rany ok. 700 W\u0119gr\u00f3w a Austriacy ponie\u015bli znaczniejsze straty\u00a0 – 2 tys. zabitych i rannych.<\/p>\n\n\n\n

Na bokach coko\u0142u pomnika wyryto nazwy miejscowo\u015bci bitew z udzia\u0142em genera\u0142a Bema: Alvincz, Medgyes, J\u00e1d, V\u00f6r\u00f6storony, Brass\u00f3, Olaszfalu, Sepsiszentgy\u00f6rgy, Segesv\u00e1r, H\u00e1tszeg, Kar\u00e1nsebes, Lugos, Temesv\u00e1r, Feh\u00e9rtemplom, Petrilova, Szaszka, Orsova. Z ty\u0142u pomnika wyryto napisany zaraz po bitwie pod Piski wiersz S\u00e1ndora Pet\u0151fiego, adiutanta genera\u0142a Bema.<\/p>\n\n\n\n

Przywi\u0105zanie W\u0119gr\u00f3w do tego miejsca z pomnikiem AP\u00d3  Bema jest wielosymboliczne, bo w\u0142a\u015bnie st\u0105d, 23 pa\u017adziernika 1956 r. zawi\u0105za\u0142a si\u0119 manifestacja, kt\u00f3ra ruszy\u0142a w stron\u0119 parlamentu pocz\u0105tkuj\u0105c powstanie W\u0119gr\u00f3w przeciwko komunistycznej w\u0142adzy.<\/p>\n\n\n\n

Pami\u0119\u0107 o generale jest czczona do dzisiaj. Na W\u0119grzech J\u00f3zef Bem jest patronem wielu ulic, szk\u00f3\u0142 i plac\u00f3w. Tylko w samym Budapeszcie, opr\u00f3cz pomnika, znajduje si\u0119 14. plac\u00f3w i ulic nazwanych jego imieniem, jest on tak\u017ce patronem  Polskiego Stowarzyszenia Kulturalnego na W\u0119grzech.<\/p>\n\n\n\n

W Budapeszcie jest wiele miejsc b\u0119d\u0105cych \u015bwiadectwem wielowiekowej wi\u0119zi obu narod\u00f3w. Na budapeszta\u0144skim Wzg\u00f3rzu Zamkowym w 2013 r. ods\u0142oni\u0119to pomnik W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142y i \u015bw. Jadwigi \u2013 symbol zwi\u0105zku trzech pa\u0144stw: Polski, W\u0119gier i Litwy. W 1933r. ods\u0142oni\u0119to pomnik Stefana Batorego, kr\u00f3la Polski.<\/p>\n\n\n\n

S\u0142ynne historyczne polskie powiedzenie: \u201e\u201ePolak, W\u0119gier \u2013 dwa bratanki, i do szabli, i do szklanki,\u00a0 oba zuchy, oba \u017cwawi, niech im Pan B\u00f3g b\u0142ogos\u0142awi\u201d ma wi\u0119c swoje historyczne korzenie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Na pami\u0105tk\u0119 pobytu u braci Madziar\u00f3w<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Zach\u0119cam do odwiedzenia pi\u0119knego Budapesztu, gdzie polski emeryt po 65 roku \u017cycia ma bezp\u0142atn\u0105 komunikacj\u0119 miejsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

By\u0142em w tym mie\u015bcie ju\u017c trzykrotnie i ci\u0105gle bym tam wraca\u0142.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Opracowa\u0142: Leszek Ciepielski<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Genera\u0142a J\u00f3zefa Bema W\u0119grzy nazywaj\u0105 \u2013 AP\u00d3 . Na prawym brzegu Dunaju w budapeszta\u0144skiej Budzie stoi czterometrowy pomnik naszego rodaka , artylerzysty\u00a0 – genera\u0142a J\u00f3zefa Bema. Genera\u0142 praw\u0105 r\u0119k\u0119 ma na temblaku a lew\u0105 wskazuje na most Ma\u0142gorzaty. Most Ma\u0142gorzaty ma w tej sytuacji tylko symboliczne znaczenie bowiem tw\u00f3rcom pomnika (J\u00e1nos Ist\u00f3k i Tibora M\u00fcller) […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-1996","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ciekawostki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/artylerzysci-sow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1996","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/artylerzysci-sow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/artylerzysci-sow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/artylerzysci-sow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/artylerzysci-sow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1996"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/artylerzysci-sow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1996\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2000,"href":"https:\/\/artylerzysci-sow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1996\/revisions\/2000"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/artylerzysci-sow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1996"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/artylerzysci-sow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1996"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/artylerzysci-sow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1996"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}